Welcome to Odisha State Archaeology
ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱକୁ ସ୍ୱାଗତ
ओडिशा राज्य पुरातत्व में आपका स्वागत है
About Nayakani Temple
ନାୟକାଣୀ ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ
नायकनी मंदिर के बारे में
Nayakani Temple, Bodak, Bhadrak
ନାୟକାଣୀ ମନ୍ଦିର,ବୋଡକ, ଭଦ୍ରକ
नायकनी मंदिर, बोदक, भद्रक
Nayakani Temple at Bodak village in Bhadrak district, Odisha is a modest rural shrine that reflects the deep-rooted tradition of village goddess worship in northern coastal Odisha. Dedicated to the local deity known as Nahakani Thakurani, the temple represents a living centre of folk religiosity where indigenous beliefs, Shakta elements, and later Hindu ritual practices have blended over time. Though architecturally simple, the shrine is culturally significant for the surrounding agrarian communities. This form is typical of many village goddess shrines in Odisha where ritual continuity is more important than monumental architecture. Inside the sanctum is the principal cult object of Nahakani Thakurani, often represented by a stone block, aniconic form, or locally carved image, smeared with vermilion and adorned with cloth and flowers. Metal tridents, terracotta offerings, and ritual objects placed around the deity reflect the shrine’s association with protective and healing functions. The goddess is regarded as a guardian of the village, believed to ward off disease, misfortune, and natural calamities.
ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ବୋଡକ ଗ୍ରାମର ନାୟକାଣୀ ମନ୍ଦିର ଏକ ସାଧାରଣ ଗ୍ରାମୀଣ ମନ୍ଦିର ଯାହା ଉତ୍ତର ଉପକୂଳ ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମଦେବୀ ପୂଜାର ଗଭୀର ପରମ୍ପରାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ନାହାକାଣୀ ଠାକୁରାଣୀ ନାମରେ ପରିଚିତ ସ୍ଥାନୀୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ, ଏହି ମନ୍ଦିର ଲୋକ ଧାର୍ମିକତାର ଏକ ଜୀବନ୍ତ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ ଯେଉଁଠାରେ ଆଦିବାସୀ ବିଶ୍ୱାସ, ଶାକ୍ତ ଉପାଦାନ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ହିନ୍ଦୁ ରୀତିନୀତି ସମୟ ସହିତ ମିଶ୍ରିତ ହୋଇଛି। ଯଦିଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସରଳ, ଏହି ମନ୍ଦିର ଆଖପାଖର କୃଷି ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ପାଇଁ ସାଂସ୍କୃତିକ ଭାବରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହି ରୂପ ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ଗ୍ରାମଦେବୀ ମନ୍ଦିରର ସାଧାରଣ ଯେଉଁଠାରେ ସ୍ମାରକୀ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ନିରନ୍ତରତା ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଗର୍ଭଗୃହ ଭିତରେ ନାହାକାଣୀ ଠାକୁରାଣୀଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ଅଛି, ପ୍ରାୟତଃ ଏକ ପଥର ଖଣ୍ଡ, ଆନିକୋନିକ ରୂପ, କିମ୍ବା ସ୍ଥାନୀୟ ଭାବରେ ଖୋଦିତ ପ୍ରତିମା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରାଯାଏ, ସିନ୍ଦୁର ଲଗାଯାଇଥାଏ ଏବଂ କପଡ଼ା ଏବଂ ଫୁଲରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇଥାଏ। ଧାତୁ ତ୍ରିଶୂଳ, ଟେରାକୋଟା ନୈବେଦ୍ୟ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ରଖାଯାଇଥିବା ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଆରୋଗ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ମନ୍ଦିରର ସମ୍ପର୍କକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ଦେବୀଙ୍କୁ ଗ୍ରାମର ରକ୍ଷକ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ, ଯାହା ରୋଗ, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟକୁ ଦୂର କରିଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।
ओडिशा के भद्रक जिले के बोडक गांव में स्थित नायकानी मंदिर एक साधारण ग्रामीण तीर्थस्थल है जो उत्तरी तटीय ओडिशा में ग्राम देवी पूजा की गहरी जड़ों वाली परंपरा को दर्शाता है। स्थानीय देवी नायकानी ठाकुरानी को समर्पित यह मंदिर लोक धार्मिकता का जीवंत केंद्र है, जहां समय के साथ स्वदेशी मान्यताएं, शाक्त तत्व और बाद में हिंदू अनुष्ठानिक प्रथाएं मिश्रित हो गई हैं। वास्तुकला की दृष्टि से सरल होते हुए भी, यह मंदिर आसपास के कृषि प्रधान समुदायों के लिए सांस्कृतिक रूप से महत्वपूर्ण है। यह स्वरूप ओडिशा के कई ग्राम देवी मंदिरों की विशेषता है, जहां भव्य वास्तुकला की तुलना में अनुष्ठानिक निरंतरता अधिक महत्वपूर्ण है। गर्भगृह के भीतर नायकानी ठाकुरानी की प्रमुख पूजा वस्तु है, जिसे अक्सर पत्थर के ब्लॉक, मूर्तिहीन रूप या स्थानीय रूप से तराशी गई प्रतिमा के रूप में दर्शाया जाता है, जिस पर सिंदूर लगाया जाता है और कपड़े और फूलों से सजाया जाता है। देवी के चारों ओर रखे धातु के त्रिशूल, मिट्टी के चढ़ावे और अनुष्ठानिक वस्तुएं मंदिर के सुरक्षात्मक और उपचारात्मक कार्यों से जुड़ाव को दर्शाती हैं। देवी को गांव की रक्षक माना जाता है, जिनके बारे में माना जाता है कि वे रोग, दुर्भाग्य और प्राकृतिक आपदाओं को दूर करती हैं।
Visitor Facilities
ପରିଦର୍ଶକ ସୁବିଧା
आगंतुक सुविधाएँ
Ensuring a Comfortable & Enriching Heritage Experience
ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ଏକ ମନୋରମ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟ ଅନୁଭବ
एक आरामदायक और समृद्ध विरासत अनुभव सुनिश्चित करना
🏛
Site Museum
ସାଇଟ୍ ସଂଗ୍ରହାଳୟ
साइट संग्रहालय

Explore rare Buddhist sculptures, seals, copper plates, and archaeological artifacts discovered during excavations.

ଖନନ ସମୟରେ ଆବିଷ୍କୃତ ବିରଳ ବୌଦ୍ଧ ମୂର୍ତ୍ତି, ମୋହର, ତମ୍ବା ପ୍ଲେଟ୍ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ କଳାକୃତିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖନ୍ତୁ ।

खुदाई के दौरान मिली दुर्लभ बौद्ध मूर्तियों, मुहरों, तांबे की प्लेटों और आर्कियोलॉजिकल चीज़ों को देखें ।

🧭
Informational Signage
ସୂଚନାଦାୟୀ ଫଳକ
सूचनात्मक संकेत

Clear display boards and interpretive panels provide historical insights across the monument complex.

ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ବୋର୍ଡ ଏବଂ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକ ସ୍ମାରକୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଐତିହାସିକ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି ।

साफ़ डिस्प्ले बोर्ड और समझाने वाले पैनल पूरे स्मारक परिसर में ऐतिहासिक जानकारी देते हैं ।

🚶
Visitor Pathways
ପରିଦର୍ଶକ ପଥ
आगंतुक मार्ग

Designated walking paths allow safe and easy access to stupas, monasteries, and shrines.

ସ୍ତୂପ, ମଠ ଏବଂ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁବିଧାରେ ଏବଂ ନିରାପଦ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି ସୁନ୍ଦର ପଦଯାତ୍ରୀ ପଥ ।

पैदल चलने के लिए बने रास्ते स्तूपों, मठों और पवित्र जगहों तक सुरक्षित और आसान पहुँच देते हैं ।

🚻
Basic Amenities
ମୌଳିକ ସୁବିଧା
साधारण सुविधाएं

Drinking water facilities, resting areas, and public conveniences are available for visitors.

ପରିଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ପାନୀୟ ଜଳ, ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ ପରି ବିଭିନ୍ନ ସାର୍ବଜନୀନ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ।

विज़िटर्स के लिए पीने के पानी की सुविधा, आराम करने की जगह और पब्लिक सुविधाएं मौजूद हैं ।

🚗
Parking Facility
ପାର୍କିଂ ସୁବିଧା
पार्किंग सुविधा

Designated parking space is available near the entrance for private vehicles and tourist buses.

ଘରୋଇ ଯାନବାହନ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ବସ୍ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପାର୍କିଂ ସ୍ଥାନ ଉପଲବ୍ଧ ।

प्राइवेट गाड़ियों और टूरिस्ट बसों के लिए एंट्रेंस के पास तय पार्किंग की जगह मौजूद है ।

🛡
Protected Monument
ସଂରକ୍ଷିତ ସ୍ମାରକୀ
संरक्षित स्मारक

Maintained and preserved under national heritage protection for future generations.

ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପାଇଁ 'ଜାତୀୟ ଐତିହ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା' ଅଧୀନରେ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ।

आने वाली पीढ़ियों के लिए नेशनल हेरिटेज प्रोटेक्शन के तहत मेंटेन और सुरक्षित रखा गया।

We request all visitors to help preserve this historic treasure by maintaining cleanliness and respecting the monument.

ଆମେ ସମସ୍ତ ପରିଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ ଯେ ସେମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ବଜାୟ ରଖି ଏବଂ ସ୍ମାରକୀକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଏହି ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତିର ସଂରକ୍ଷଣରେ ସହଯୋଗ କରନ୍ତୁ ।

हम सभी विज़िटर्स से रिक्वेस्ट करते हैं कि वे साफ़-सफ़ाई बनाए रखकर और स्मारक का सम्मान करके इस ऐतिहासिक खजाने को बचाने में मदद करें ।

Monument Details & Location
ସ୍ମାରକୀ ବିବରଣୀ ଏବଂ ସ୍ଥାନ
स्मारक का विवरण और स्थान
Experience Odisha’s sacred heritage at its heart
ହୃଦୟରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାର ପବିତ୍ର ଐତିହ୍ୟ
ओडिशा की पवित्र विरासत का अनुभव करें
Type of Monument
ସ୍ମାରକୀର ପ୍ରକାର
स्मारक का प्रकार

Hindu monuments/sites

ହିନ୍ଦୁ ସ୍ମାରକୀ/ସ୍ଥଳ

हिंदू स्मारक/स्थल

Notification & Date
ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଓ ତାରିଖ
अधिसूचना एवं दिनांक

8th April 2018

8th April 2018

8th April 2018

Geo-Coordinates
ଭୌଗୋଳିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଙ୍କ
भौगोलिक निर्देशांक

Latitude:
Longitude:

ଅକ୍ଷାଂଶ:
ଦ୍ରାଘିମାଂଶ:

अक्षांश:
देशांतर:

Locality
ସ୍ଥାନ
स्थान

Bodak, Bhadrak

ବୋଡକ, ଭଦ୍ରକ

बोदक, भद्रक

District
ଜିଲ୍ଲା
जिला

Bhadrak

ଭଦ୍ରକ

भद्रक

Date / Period
ତାରିଖ / କାଳ
तिथि / काल

19th CE

19th CE

19th CE