Welcome to Odisha State Archaeology
ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱକୁ ସ୍ୱାଗତ
ओडिशा राज्य पुरातत्व में आपका स्वागत है
About Manikesvara and Bhagabati Temple
ମାଣିକେଶ୍ୱର ଭଗବତୀ ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ
मणिकेश्वर और भगवती मंदिर के बारे में
Manikesvara and Bhagabati Temple, Sukleswar, cuttack
ମାଣିକେଶ୍ୱର ଭଗବତୀ ମନ୍ଦିର, ସୁକଳେଶ୍ୱର, କଟକ
मणिकेश्वर और भगवती मंदिर, सुक्लेश्वर, कटक
The Manikesvara and Bhagabati Temple in Sukleswar, Mahanga block of Cuttack district is an ancient Hindu shrine complex dedicated to Lord Shiva (Manikesvara) and Goddess Bhagabati (a form of Shakti/Durga). It is officially recorded as a State Protected Monument by the Government of Odisha, dating broadly to the 8th–12th century CE, reflecting significant historical and architectural value. Goddess Bhagabati: A local manifestation of the Divine Mother (Shakti), widely revered across Odisha in various forms connected with Durga, Kali, or Amba traditions. Worship here would have historically involved Shiva-Shakti rituals, with devotees offering prayers, festivals, and seasonal observances connected to Mahashivaratri, Navaratri, and other major Hindu religious calendars.
କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ମାହାଙ୍ଗା ବ୍ଲକ୍‌ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସୁକଳେଶ୍ୱର ଗ୍ରାମରେ ଅବସ୍ଥିତ ମାଣିକେଶ୍ୱର ଓ ଭଗବତୀ ମନ୍ଦିର ହେଉଛି ଭଗବାନ ଶିବ (ମାଣିକେଶ୍ୱର) ଏବଂ ଦେବୀ ଭଗବତୀ (ଶକ୍ତି/ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଏକ ରୂପ)ଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ପରିସର। ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ମାରକ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି। ଏହାର ନିର୍ମାଣକାଳ ସାଧାରଣତଃ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ଅଷ୍ଟମରୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ, ଯାହା ଏହାର ଐତିହାସିକ, ଧାର୍ମିକ ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟଗତ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଶିବ–ଶକ୍ତି ଉପାସନାର ପରମ୍ପରା ଚାଲିଆସୁଛି। ଏଠାରେ ଭକ୍ତମାନେ ନିୟମିତ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ସହିତ ମହାଶିବରାତ୍ରି, ନବରାତ୍ରି ଓ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ଅବସରରେ ବିଶେଷ ରୀତିନୀତି ଓ ଧାର୍ମିକ ଉତ୍ସବର ଆୟୋଜନ କରିଥାନ୍ତି। ଧାର୍ମିକ ଆସ୍ଥା, ଐତିହାସିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହି ମନ୍ଦିର ପରିସର ଓଡ଼ିଶାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ସମ୍ପଦ।
कटक जिले के महांगा ब्लॉक के सुकलेश्वर में स्थित मणिकेश्वर और भगवती मंदिर एक प्राचीन हिंदू तीर्थस्थल है जो भगवान शिव (मणिकेश्वर) और देवी भगवती (शक्ति/दुर्गा का एक रूप) को समर्पित है। इसे ओडिशा सरकार द्वारा आधिकारिक तौर पर राज्य संरक्षित स्मारक के रूप में दर्ज किया गया है। इसका कालखंड मोटे तौर पर 8वीं से 12वीं शताब्दी ईस्वी के बीच का है, जो इसके महत्वपूर्ण ऐतिहासिक और स्थापत्य मूल्य को दर्शाता है। देवी भगवती: दिव्य माता (शक्ति) का एक स्थानीय रूप हैं, जिनकी दुर्गा, काली या अम्बा परंपराओं से जुड़े विभिन्न रूपों में ओडिशा भर में व्यापक रूप से पूजा की जाती है। यहां की पूजा में ऐतिहासिक रूप से शिव-शक्ति अनुष्ठान शामिल होते थे, जिसमें भक्त महाशिवरात्रि, नवरात्रि और अन्य प्रमुख हिंदू धार्मिक ऋतुओं से संबंधित प्रार्थनाएं, त्योहार और मौसमी अनुष्ठान करते थे।
Visitor Facilities
ପରିଦର୍ଶକ ସୁବିଧା
आगंतुक सुविधाएँ
Ensuring a Comfortable & Enriching Heritage Experience
ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ଏକ ମନୋରମ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ଐତିହ୍ୟ ଅନୁଭବ
एक आरामदायक और समृद्ध विरासत अनुभव सुनिश्चित करना
🏛
Site Museum
ସାଇଟ୍ ସଂଗ୍ରହାଳୟ
साइट संग्रहालय

Explore rare Buddhist sculptures, seals, copper plates, and archaeological artifacts discovered during excavations.

ଖନନ ସମୟରେ ଆବିଷ୍କୃତ ବିରଳ ବୌଦ୍ଧ ମୂର୍ତ୍ତି, ମୋହର, ତମ୍ବା ପ୍ଲେଟ୍ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ କଳାକୃତିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖନ୍ତୁ ।

खुदाई के दौरान मिली दुर्लभ बौद्ध मूर्तियों, मुहरों, तांबे की प्लेटों और आर्कियोलॉजिकल चीज़ों को देखें ।

🧭
Informational Signage
ସୂଚନାଦାୟୀ ଫଳକ
सूचनात्मक संकेत

Clear display boards and interpretive panels provide historical insights across the monument complex.

ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ବୋର୍ଡ ଏବଂ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକ ସ୍ମାରକୀ ସମ୍ପର୍କରେ ଐତିହାସିକ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି ।

साफ़ डिस्प्ले बोर्ड और समझाने वाले पैनल पूरे स्मारक परिसर में ऐतिहासिक जानकारी देते हैं ।

🚶
Visitor Pathways
ପରିଦର୍ଶକ ପଥ
आगंतुक मार्ग

Designated walking paths allow safe and easy access to stupas, monasteries, and shrines.

ସ୍ତୂପ, ମଠ ଏବଂ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକୁ ସୁବିଧାରେ ଏବଂ ନିରାପଦ ଭାବେ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି ସୁନ୍ଦର ପଦଯାତ୍ରୀ ପଥ ।

पैदल चलने के लिए बने रास्ते स्तूपों, मठों और पवित्र जगहों तक सुरक्षित और आसान पहुँच देते हैं ।

🚻
Basic Amenities
ମୌଳିକ ସୁବିଧା
साधारण सुविधाएं

Drinking water facilities, resting areas, and public conveniences are available for visitors.

ପରିଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ପାନୀୟ ଜଳ, ବିଶ୍ରାମ ସ୍ଥାନ ପରି ବିଭିନ୍ନ ସାର୍ବଜନୀନ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ।

विज़िटर्स के लिए पीने के पानी की सुविधा, आराम करने की जगह और पब्लिक सुविधाएं मौजूद हैं ।

🚗
Parking Facility
ପାର୍କିଂ ସୁବିଧା
पार्किंग सुविधा

Designated parking space is available near the entrance for private vehicles and tourist buses.

ଘରୋଇ ଯାନବାହନ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ବସ୍ ପାଇଁ ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ନିକଟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପାର୍କିଂ ସ୍ଥାନ ଉପଲବ୍ଧ ।

प्राइवेट गाड़ियों और टूरिस्ट बसों के लिए एंट्रेंस के पास तय पार्किंग की जगह मौजूद है ।

🛡
Protected Monument
ସଂରକ୍ଷିତ ସ୍ମାରକୀ
संरक्षित स्मारक

Maintained and preserved under national heritage protection for future generations.

ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପାଇଁ 'ଜାତୀୟ ଐତିହ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା' ଅଧୀନରେ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେଉଛି ।

आने वाली पीढ़ियों के लिए नेशनल हेरिटेज प्रोटेक्शन के तहत मेंटेन और सुरक्षित रखा गया।

We request all visitors to help preserve this historic treasure by maintaining cleanliness and respecting the monument.

ଆମେ ସମସ୍ତ ପରିଦର୍ଶକଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରୁଛୁ ଯେ ସେମାନେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ବଜାୟ ରଖି ଏବଂ ସ୍ମାରକୀକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇ ଏହି ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତିର ସଂରକ୍ଷଣରେ ସହଯୋଗ କରନ୍ତୁ ।

हम सभी विज़िटर्स से रिक्वेस्ट करते हैं कि वे साफ़-सफ़ाई बनाए रखकर और स्मारक का सम्मान करके इस ऐतिहासिक खजाने को बचाने में मदद करें ।

Monument Details & Location
ସ୍ମାରକୀ ବିବରଣୀ ଏବଂ ସ୍ଥାନ
स्मारक का विवरण और स्थान
Experience Odisha’s sacred heritage at its heart
ହୃଦୟରେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତୁ ଓଡ଼ିଶାର ପବିତ୍ର ଐତିହ୍ୟ
ओडिशा की पवित्र विरासत का अनुभव करें
Type of Monument
ସ୍ମାରକୀର ପ୍ରକାର
स्मारक का प्रकार

Huge Shivalingam and Shakti

ବିଶାଳ ଶିବଲିଙ୍ଗମ୍ ଏବଂ ଶକ୍ତି

विशाल शिवलिंगम और शक्ति

Notification & Date
ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଓ ତାରିଖ
अधिसूचना एवं दिनांक

10th Jan 2016

10th Jan 2016

10th Jan 2016

Geo-Coordinates
ଭୌଗୋଳିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଙ୍କ
भौगोलिक निर्देशांक

Latitude:
Longitude:

ଅକ୍ଷାଂଶ:
ଦ୍ରାଘିମାଂଶ:

अक्षांश:
देशांतर:

Locality
ସ୍ଥାନ
स्थान

Sukleswar

ସୁକଳେଶ୍ୱର

सुक्लेश्वर

District
ଜିଲ୍ଲା
जिला

cuttack

କଟକ

कटक

Date / Period
ତାରିଖ / କାଳ
तिथि / काल

8th–12th Century CE

8th–12th Century CE

8th–12th Century CE